Çocuğum Ödev Yapmak İstemiyor: Ne Yapmalıyım?

Tuğba ŞEKERCİOĞLU
Tuğba ŞEKERCİOĞLU Psikolog TR 17 noiembrie 2026
Ödev kitabının başında isteksizce başını eline yaslamış çocuk ve yanında sakin bir şekilde onu cesaretlendiren annesi

Kısa cevap: Ödev yapmak istemeyen çocukların çoğu tembel değildir; görevi çok büyük ya da zor bulur, nereden başlayacağını bilemez veya dikkatini sürdürmekte zorlanır. Sabit bir rutin, ödevi küçük parçalara bölmek, çocuğa seçim hakkı tanımak ve sonuç yerine çabayı övmek ödev saatini çatışmadan çıkarır. Velinin rolü ödevi yapmak değil, yapılabilir hâle getirmektir.

Akşam saat yedi. Çanta henüz açılmadı; önce su içmek, sonra tuvalete gitmek, ardından kalemin ucunu açmak gerekiyor… Pek çok evde ödev saati, gün boyunca biriken yorgunluğun ve sabrın sınandığı bir mücadeleye dönüşür. Bu yazıda çocukların ödevden neden kaçtığını ve ödev saatlerini daha sakin ve verimli hâle getirmek için neler yapılabileceğini ele alıyoruz.

Çocuklar neden ödev yapmak istemez?

  • Görev çok büyük görünür: "Matematik ödevi" tek parça bir dağ gibidir; nereden başlanacağı belli değildir.
  • Zorlanıyordur: Konu anlaşılmamışsa, ödev başarısızlık hissi demektir ve kaçınma doğal bir tepkidir.
  • Dikkati çabuk dağılıyordur: Uzun süre oturmak gerektiren görevler, dikkat süresi kısa çocuklar için yorucudur.
  • Yorgundur: Uzun bir okul gününün ardından kısa bir dinlenme olmadan masaya oturmak zordur.
  • Ödev bir güç savaşına dönüşmüştür: Sürekli uyarı ve tartışma, ödevi çocuğun "hayır" diyebildiği tek alana çevirebilir.

Velinin ödevdeki doğru rolü nedir?

Velilerin ödeve katılımını inceleyen kapsamlı bir derleme, ilginç bir sonuç ortaya koyar: Ebeveyn katılımının etkisi, katılımın biçimine bağlıdır. Çocuğun bağımsızlığını destekleyen, yapıyı kuran ve gerektiğinde yol gösteren katılım olumlu sonuçlarla ilişkiliyken; ödeve sürekli müdahale eden, kontrol eden ya da ödevi çocuk yerine yapan katılım ters etki yapabilir. Ödevin akademik başarıyla ilişkisinin ilkokulda ortaokul ve liseye göre daha zayıf olduğu da bilinmektedir; bu da ilkokulda asıl hedefin alışkanlık ve sorumluluk kazandırmak olduğunu gösterir.

Ödev savaşlarını bitirmenin 7 yolu

Düzenli çalışma masasında, duvardaki resimli kontrol listesi ve kum saati eşliğinde gülümseyerek ödevini yapan kız çocuğu

  1. Sabit bir saat ve yer belirleyin: Her gün aynı saatte, aynı masada başlamak "başlayıp başlamama" tartışmasını ortadan kaldırır. Okul dönüşü 20–30 dakikalık bir dinlenme ve atıştırmalık molası verin.
  2. Ödevi parçalara bölün: "Ödevini yap" yerine "İlk beş soruyu çöz, sonra kısa bir mola" deyin. Küçük ve görünür hedefler başlamayı kolaylaştırır.
  3. Görsel bir liste kullanın: Günün ödevlerini çocukla birlikte bir listeye yazın; tamamlanan her maddeyi işaretlemek motivasyon sağlar.
  4. Seçim hakkı tanıyın: "Önce Türkçe mi, matematik mi?" ya da "Mutfakta mı, odanda mı?" gibi küçük seçimler, çocuğa kontrol hissi verir ve direnci azaltır.
  5. Yanında olun ama yapmayın: Yakında olmak, takıldığında yönlendirici sorular sormak ve bitince kontrol etmek yeterlidir. Cevabı söylemek yerine "Örnekte nasıl yapmıştınız?" diye sorun.
  6. Çabayı övün: "Ne kadar zekisin" yerine "Bu soruda pes etmedin, farklı bir yol denedin" deyin. Araştırmalar, zekâ yerine çabanın övülmesinin çocukların zorluklar karşısında daha dayanıklı olmasını desteklediğini göstermektedir.
  7. Ortamı sadeleştirin: Ödev sırasında televizyon ve tablet kapalı, telefon başka odada olsun. Ekran düzenlemesi için ekran süresi rehberimize göz atabilirsiniz.

Dikkati çabuk dağılan çocukta ödev

Ödevin başında sık sık kalkan, kısa sürede sıkılan ve yarım bırakan çocuklarda sorun çoğu zaman isteksizlik değil, dikkat süresidir. Bu çocuklarda 10–15 dakikalık çalışma blokları ve aralara konan kısa hareket molaları belirgin fark yaratır. Dikkat süresini kademeli olarak uzatmanın yollarını dikkat süresi yazımızda, büyük çocuklar için etkili çalışma tekniklerini ise verimli ders çalışma rehberimizde bulabilirsiniz.

Ne zaman bir uzmana başvurmalı?

Çocuğunuz düzenli destek almasına rağmen ödevlerde sürekli ve belirgin biçimde zorlanıyorsa, okuma-yazma veya matematikte yaşıtlarının gerisinde kalıyorsa, dikkat ve hareketlilik sorunları okul ve ev yaşamını etkiliyorsa öğretmeniyle görüşmeniz ve okul rehberlik servisinden destek istemeniz önerilir. Bölgenizdeki yetkili eğitmenlerden de dikkat ve öğrenme becerileri konusunda görüş alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğun ödevine ne kadar yardım etmeliyim?

Yapıyı kurmak, takıldığında yönlendirici sorular sormak ve bitince kontrol etmek yeterlidir. Ödevi çocuğun yerine yapmak, kısa vadede kolaylık sağlasa da öğrenmeyi ve sorumluluk duygusunu zayıflatır.

Ödev için ne kadar süre normaldir?

Yaygın bir öneri, sınıf düzeyi başına günde yaklaşık 10 dakikadır; örneğin 3. sınıf için yaklaşık 30 dakika. Süre bunun belirgin biçimde üstündeyse öğretmenle görüşmek faydalı olabilir.

Ödev yapınca ödül vermeli miyim?

Kısa süreli ödüller başlangıçta işe yarayabilir, ancak her ödevi ödüle bağlamak içsel motivasyonu zayıflatabilir. Övgü, birlikte geçirilen zaman ve tamamlanan listeyi görmek genellikle daha kalıcı motivasyon sağlar.

Ödev yapmayan çocuğa ceza verilmeli mi?

Ceza, ödevi daha da olumsuz bir deneyime dönüştürebilir. Bunun yerine rutini netleştirmek, görevi küçültmek ve ödevin doğal sonuçlarını (örneğin öğretmene açıklama yapmak) deneyimlemesine izin vermek daha etkilidir.

Okuldan gelir gelmez ödev yapılmalı mı?

Çoğu çocuk için okul dönüşü 20–30 dakikalık bir dinlenme ve atıştırmalık molası faydalıdır. Önemli olan, molanın ardından her gün aynı saatte başlamaktır.

Kaynakça

  • Cooper, H., Robinson, J. C. ve Patall, E. A. (2006). Does homework improve academic achievement? A synthesis of research, 1987–2003. Review of Educational Research, 76(1), 1–62.
  • Patall, E. A., Cooper, H. ve Robinson, J. C. (2008). Parent involvement in homework: A research synthesis. Review of Educational Research, 78(4), 1039–1101.
  • Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78.
  • Mueller, C. M. ve Dweck, C. S. (1998). Praise for intelligence can undermine children's motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33–52.
Tuğba ŞEKERCİOĞLU

Profilul autorului

Tuğba ŞEKERCİOĞLU

Psikolog

TR

1977 yılında doğan Tuğba Şekercioğlu, 2000 yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun olmuştur. Kariyeri boyunca ağırlıklı olarak özel gereksinimli çocuklarla çalışmaya odaklanmıştır. Psikoloji, Aile Danışmanlığı ve Nefes Terapisi alanlarındaki uzmanlığını harmanlayarak, başta Disleksi ve Otizm olmak üzere öğrenme güçlükleri ve bilişsel müdahale yöntemleri konusunda derin bir yetkinlik kazanmıştır.

Birey ve aile gelişimine bütüncül bir yaklaşımla odaklanan Şekercioğlu, bellek teknikleri ve dikkat geliştirme üzerine profesyonel eğitimler sunmaktadır. Nefes terapisini stres yönetimi ve odaklanma süreçlerine entegre ederek, bireylerin zihinsel ve duygusal dengelerini (regülasyon) sağlamalarına rehberlik etmektedir. Bilişsel süreçlerin yeniden yapılandırılması alanında uzmanlaşırken, aileler ve eğitimciler arasında farkındalık yaratmak amacıyla danışmanlık faaliyetlerini sürdürmektedir.